ارگ کریم خان زند در شیراز
اگر در ایران به سفر بروید به راحتی متوجه خواهید شد که در هر قسمت از کشور مناظر و بناهای تاریخی زیادی برای بازدید وجود دارد. یکی از این شهر ها شیراز باستانی است
قلعه کریم خان یا ارگ کریم خانی است که در مرکز شهر شیراز ، جنوب ایران واقع شده است. یکی از این بناهای تاریخی و زیبا است. این بنا به عنوان بخشی از یک مجتمع در زمان سلسله زند ساخته شده است و به نام کریم خان نامگذاری شده است
نامهای قبلی: ارگ کریم خان
ساخت و ساز آغاز شد: 1766
مکان: شیراز ، ایران
ارتفاع: 14 متر
این سازه را می توان به راحتی در گوشه ای در نزدیکی بازار شیراز یافت. نمای ساختمان شبیه یک قلعه محکم است که کاملاً از آجرهایی با کارکردهای نظامی و همچنین مسکونی ساخته شده است. ساخت ارگ کریمخان به نیمه دوم قرن 18 میلادی برمی گردد که در آن زمان کریمخان زند شیراز را به عنوان پایتخت خود انتخاب کرد.
طراحی ارگ ترکیبی از معماری نظامی و مسکونی است ، زیرا خانه کریم خان و مرکز نظامی سلسله بود. ارگ کریم خان در سال 1180 هجری قمری (1766-7) ساخته شده است. کریم خان از بهترین معماران و هنرمندان زمان دعوت و برای ساخت این ارگ که به سرعت ساخته میشد ،مصالح بکار رفته از بهترین مواد تهیه و خریداری شده از سایر شهرها و خارج کشور بو ده است .در زمان سلسله زند پادشاه به عنوان محل زندگی استفاده ودر دوره قاجار از آن بعنوان کرسی فرمانداری استفاده می شده است.
بدستور شاهزاده عبدالحسین میرزا فرمانفرما ، فرماندار استان فارس ، مینیاتورهای موجود در ارگ را نوسازی كردند.
پس از سقوط سلسله قاجار این ارگ به زندان تبدیل شد و نقاشی های در این ارگ را با گچ پوشانند و در سال 1971 به سازمان میراث فرهنگی ایران اهدا شد. نوسازی ارگ از سال 1977 آغاز شد.
این سازه ساختمانهای آجری خشتی سده های یازدهم و دوازدهم را هنگامی که سلجوقیان در ایران حکمرانی می کردند ، به یاد می آورد. زیرزمین های گوشه ای بسیار مستحکم بوده و با آجر تزئین شده اند.
در بالای دروازه ورودی ،یک کاشیکاری قابل توجه از نبرد رستم در برابر یک دیواست رستم شخصیت اصلی شاهنامه ، کتاب شعر حماسی فردوسی ، مشهورترین شاعر ایرانی قرن 10 و 11 است. یک راهرو پس از ورود به هشتی ، شما را به حیاط نارنجی رنگ بزرگ حیرت انگیز هدایت می کند!
باغ داخل حیاط بزرگ ارگ کریمخانی تقریباً 80٪ مساحت را شامل می شود. بقیه ، کف حیاط ، از زمان ساخت همه پوشیده از سنگ مرمر است. یک مسیر از مرکز باغ به وسط هر طرف حیاط روبروی ایوان منتهی می شود که به برخی از اتاق های ساختمان منتهی می شود.
مساحت ارگ برابر 4000 مترمربع است و در مرکز محوطه ای به مساحت 12800 مترمربع قرار دارد. در ساخت مجموعه ارگ کریم خان از دو معماری مسکونی و نظامی استفاده شده است. در بیرون بنا این معماری نظامی است که جلوه گری می کند. 4 برج با ارتفاع 14 متر و دیوارهای مرتفع 12 متری که ضخامت شان در پایه 3 متر و در بالا 2.8 متر است، حکایت از کاربری دفاعی بنا دارند.
خندقی که در آن زمان دور تا دور بنا وجود داشته نیز نشان دهنده امنیت بالا و اهمیت ویژگی دفاعی بنا است. نکته جالبی که در مورد برج ها وجود دارد این است که یکی از آنها مانند برج پیزا کج شده بود. این مساله در آن زمان به جاذبه ای برای این سازه تبدیل شد اما روند توقف کجشدگی این برج باید به لحاظ فنی و مهندسی مورد بررسی بیشتری قرار گیرد.
اتاق ها
قسمتهای مسکونی ارگ در ضلعهای شمالی، غربی و جنوبی آن قرار دارند. در هر کدام از این بخش ها ایوانی با دو ستون سنگی دیده می شود که شش اتاق در دو طرف خود دارند. جالب است بدانید در زمان قاجار ستون های سنگی ایوان ها را با یکدیگر جا به جا کردند.
عناصر معماری در داخل اتاق ها
دوال و تاقچه پایین و بالای آن: دوال عنصری است که بعد از کلاف بندیِ پای طاق ها و بر روی پنجره ها، جرزها و بالای تاقچه ها می سازند. این عنصر با گچ و به شکلی ساده که برجسته تر از دیوار است ساخته می شود. داخل طاقچه های بالای دوال مزین به نقوش تذهیبی است که از سه بخش تشکیل شده است: یک نقش بزرگتر در وسط و نقش شاپرک در بالا و پایین آن. بالای تاقچه های پایین نیز کتیبه هایی دیده می شوند که چهره خاصی به بنا بخشیده اند.
سردر: به مدخل اصلی ورودی اطلاق می شود.
ازارهها: قسمتی از پایین دیوار که آن را با سنگ و کاشی می پوشانند.
ارسی: پنجره مشبکی که به صورت بالارو باز می شود و تزیینات شیشه رنگی نیز در آن استفاده می کنند.
پستو: اتاق کوچکی که در پشت اتاق دیگری می سازند تا اشیا و لوازم خانه را در آن نگهداری کنند.
مقرنس: یکی از عناصر تزیینی معماری و پرکاربرد در زیباسازی بناهای ایرانی همچون مساجد و آرامگاههاست. مقرنسها طبقاتی روی هم ساخته شده هستند که برای آرایش بناها یا برای تبدیل از یک شکل هندسی به شکل هندسی دیگر به کار میروند. نقوش مقرنس سقف ها در هر یک از اتاق های ارگ کریم خان کاملا منحصر به فرد است. تنها در دو اتاق در ضلع شمالی و جنوبی سقف ها مقرنس کامل دارند و دو برابر طاق های معمول در ارگ بر روی آنها کار شده است.
قطاربندی: مقرنسی است كه در یک خط مستقیم كار شده باشد مانند مقرنس بین طاق و ديوارهای یک اتاق.
اتاقهای ارگ کریم خان از داخل به هم مرتبط هستند و بدون بیرون آمدن از فضای داخلی می توان در آنها رفت و آمد داشت. ورودی اتاقها دقیقا رو به روی هم قرار دارند و تنها یک فضای راهرو مانند بین دو اتاق دیده می شود. اتاق های کوچک، بالای راهروها قرار گرفته اند. چهار اتاق در هر ضلع مزین به مقرنس و تزییناتی چنینی هستند؛ اما در نقاشی آنها از مواد و مصالح با کیفیت پایین استفاده شده است.
در قسمت پشتی اتاق های کوچک، پستویی وجود دارد. در هر ضلع در دو طرف شاه نشین راهروهای کوچکی نیز تعبیه شده است که راه ارتباطی با محوطه محسوب می شوند و هیچ ارتباطی با اتاق های اصلی ندارند. در راهروها اتاق های کوچکی نیز ساخته اند که توسط پلکانی به راهروی پایین متصل میشوند و بیشتر جهت استراحت غلامان مورد استفاده قرار می گرفتند.
سیستم آبرسانی
آب ارگ کریم خان از آب قنات رکن آباد معروف به رکنی تامین می شده است؛ این آب بهترین آب شیراز از لحاظ املاح معدنی بوده و امروزه با خراب شدن این قنات سیستم آبرسانی ارگ نیز از میان رفته است.
در جلوی هر ایوان، حوض چهارگوشی وجود دارد. حوض های مجموعه ارگ کریم خان از سنگهای یکپارچه هستند و فواره هایی در آنها دیده می شود. جنس سنگ این حوض ها از نوع آهکی است که به اتابک شهرت دارد. این نوع حوض ها در برابر آب و فرسایش آن مقاومت بسیار خوبی از خود نشان می دهند.
آبراههای در امتداد حوضهای شمالی و جنوبی مجمموعه وجود دارد که در انتها به یک گودال مکعب شکل سنگی می رسد.
ارتقاء سریع سایت در گوگل با ❌بک لینک قوی❌
مشاهده
وبلاگ آیا میدانستید
مطلب مرتبط
سواحل زیبای دریاچه کومو- ایتالیا
