ایران سرزمینی است برای کشف وسیع از طریق جاذبه های گردشگری باستانی و تاریخی که همه باید حداقل یک بار از آن دیدن کنند
اولین کاروانسراهای ایران در زمان حاکمیت امپراتوری هخامنشی (حدود 550-330 قبل از میلاد) بر ایران ساخته شد. همزمان با توسعه سیستم های جاده ای و افزایش تعداد مسافران و بازرگانان در این مدت ، این مسافرخانه های قدیمی کنار جاده در مسیرهای تجاری جاده ابریشم قدیم افزایش و شکوفایی یافتند.
شاه عباس اول (1529-1629) به دلیل ایجاد شبکه ای از کاروانسراها در سرتاسر ایران در خلال سلسله صفوی بعد از آن اعتبار دارد .
جاده ابریشم - مسیر اصلی تجاری که آسیا را به اروپا متصل می کند - با کاروانسراهایی که میزبان بازرگانان و زائران است پر شده است. کاروانسراها محل اقامت ، امنیت ، غذا و امکانات رفاهی برای مسافران ، خادمان آنها ، کالاها و حیوانات (معمولاً شتر) فراهم می کرد. بازرگانان می توانستند در کاروانسراها بمانند ، استراحت کنند ، خود را تازه کنند و حتی در یک محیط امن و آرام با یکدیگر تجارت کنند.
کاروانسراها غالباً دارای یک نقشه مربع یا مستطیل شکل با درگاه وسیع و بزرگ و دیواره های بلند بودند. حیاط تقریباً همیشه به آسمان باز بود. معماری اساسی کاروانسراهای ایرانی ، مانند بسیاری دیگر از سازه های محلی ، با توجه به سنت و سبک دورانی که در آن ساخته شده تعیین شده است. سبک های معماری کاروانسرا سبک های محلی و مصالح ساختمانی موجود در هر منطقه جغرافیایی را منعکس می کند.
اتاق های مهمان در اطراف حیاط ساخته شده و اصطبل ها در پشت آنها قرار داشتند و درهای آنها در گوشه های حیاط قرار داشت. در سلسله صفوی ، نقوش کاروانسراها متنوع و علاوه بر چهار کاروانسرای ایوان (سالن طاقدار) ، اشکال دیگری مانند کاروانسراهای مدور ، هشت ضلعی و کویری نیز معرفی شد.
کاروانسرای میاندشت با قدمتی 400 ساله بعنوان بزرگ ترین مجموعه کاروانسرای ایران، در فاصله 120 کیلومتری شهرستان شاهرود استان سمنان قرار دارد.
این مجموعه شامل 3 کاروانسرا است که یکی در دوره صفویه و دو کاروانسرای دیگر در دوره قاجاریه ساخته شده است. کاروانسرای صفوی در ضلع غربی مجموعه قرار گرفته و در زمره کاروانسراهای شاه عباسی می باشد. پلان این کاروانسرا به صورت حیاط مرکزی و حیاط آن هشت ضلعی است.
حیاط میانی رابط بین کاروانسراهای صفوی و قاجاریه است. در پیرامون حیاط رواق ها، حجره ها، دکان ها و ایوان قرار دارد.درضلع شمال غربی حیاط، قلعه تاریخی میاندشت واقع است که آثار جزیی از دیوارها و برج و باروهای آن قابل مشاهده است. مساحت این قلعه 5000 متر مربع است.
در دوره قاجار به علت رونق بازرگانی و افزایش کاروان ها، دو کاروانسرای دیگر به این مجموعه اضافه شد.در شرق مجموعه، کاروانسرای قاجاری با پلان چهار ایوانی، دارای شاه نشین و سردرب ورودی است. در وسط این کاروانسرا بارانداز ساخته شده که جهت نمایش، فروش کالا و تخلیه بار مورد استفاده قرار میگرفته، کاروانسرای میانی رابط بین کاروانسرای صفوی و قاجاری است که در پیرامون آن، رواق ها، حجره ها و ایوان قرار گرفته و از آجرکاری متنوع جهت پوشش طاق ها بهره برده اند.
بر سردر این کاروانسرا کتیبه ای منظوم به تاریخ 1290 هجری قمری به چشم می خورد. بانی این دو کاروانسرا حسین خان نظام الدوله، ملقب به ((شهاب الملک)) والی خراسان بوده است.
این مجموعه علاوه بر موارد فوق دارای 3 آب انبار، حمام، چاپارخانه و تلگراف خانه بوده است. آب شرب مصرفی از راه قنات تامین می شده است و همچنان نیز پا برجاست.
نویسنده کتاب مطلع الشمس در توصیف این سه کاروانسرا می نویسد: در این مجموعه و بیرون آن، بیست هزار نفر می توانند اقامت کنند. جهانگردان و مستشرقان بسیاری در این کاروانسرا اقامت گزیده و در سفرنامه های خود به آن اشاره کرده اند. ((هانری رنه د آلمانی)) این مجموعه را بزرگترین کاروانسرای راه مشهد-تهران دانسته و نوشته است که در این کاروانسرا، مانند شهر، دکان های قصابی، نانوایی، سراجی و غیره وجود دارد. در سفرنامه خراسان و کرمان (نوشته سال 1321) آمده که در اینجا تلگراف خانه دایر بوده است.
در حال حاضر این مجموعه دارای امکاناتی از قبیل رستوران سنتی، چایخانه سنتی، موزه سنگ و گوهر، گالری هنرهای تجسمی، اجرای نقالی و نمایش سیاه بازی، اجرای موسیقی زنده، بازارچه سنتی و صنایع دستی، ستاره شناسی، آتلیه عکاسی و محل اسکان برای ستاره بینی می باشد.
این مجموعه از سه کاروانسرا تشکیل شده. دو کاروانسرا متعلق به دوره قاجار و یک کاروانسرا متعلق به دوره صفوی ست که در آن زمان پذیرای 2 هزار مسافر بوده است. هشتی ها، آب انبار ها، چاپارخانه و تلگراف خانه برخی از سازه های دیدنی تاریخی کاروانسرای میاندشت هستند.
امروزه با فراهم کردن تمامی امکانات رفاهی برای مسافران و دارا بودن 15 اتاق 2 تخته، حداکثر ظرفیت پذیرش 200 گردشگر را دارد. لازم به ذکر است در اتاق ها علاوه بر تخت، سرویس کف خواب نیز برای 3 نفر وجود دارد. سرویس بهداشتی در اتاق های این کاروانسرا به منظور حفظ معماری سنتی تعبیه نشده و توالت و حمام بصورت عمومی و در زیر زمین مجموعه قرار دارد.
سیستم گرمایشی (بخاری برقی و کرسی) و سیستم سرمایشی (پنکه) در تمامی اتاق ها موجود است. علاوه بر امکان استفاده از آشپزخانه عمومی، در رستوران و سفره خانه کاروان سرای میاندشت انواع دمنوش های گیاهی و غذاهای سنتی از قبیل قورمه سبزی ، چلوگوشت، سبزی پلو با ماهی، جوجه کباب و کشک و بادمجان طبخ و در اختیار گردشگران قرار می گیرد.
پارکینگ غیر مسقف، راهنمای تور و اینترنت امکانات این کاروان سرا بوده همچنین صحرانوردی، پیاه روی در رملها، شترسواری، تماشای حیات وحش، بازدید و خرید بازارچه صنایع دستی، رصد ستارگان در شب، ثبت خاطرات خوش سفر در عکاسخانه و تماشای گالری هنری کاروانسرا، برخی از برنامه ها و خدمات ارائه شده برای مسافران است.
کاروانسرای میاندشت در شهرستان میامی استان سمنان و در فاصله 120 کیلومتری شهر شاهرود واقع شده و دارای آب و هوای نیمه خشک می باشد.
علاوه بر کاروانسرای میاندشت، این شهرستان دارای جاذبه های تاریخی و طبیعت گردی بسیاری است
مسجد جامع فرومد بنایی ست متعلق به دوره خوارزمشاهیان که در با گچ بری های زیبا تزئین شده و نمایانگر معماری اصیل ایرانی ایرانی ست. بازدید از جاذبه هایی همچون دشت شقایق و آفتاب گردان کالپوش، جنگل دشت شاد، روستای و کاروانسرای عباس آباد، آرامگاه شیخ حسن جوری و کاروانسرای میامی نیز می تواند برای مسافران جالب و خاطره انگیز باشد.
وبلاگ آیا میدانستید
